عسل چیست؟ از نحوه تولید تا خواص آن
چوپر

عسل چه ترکیباتی دارد؟
قندها: ۳۸%فروکتوز – ۳۱% گلوکز – ۵% دکسترین – ۱.۵ تا ۳% ساکارز –
۲.۳ درصد پروتئین
 ۰.۲ درصد مواد معدنی ۰.۰۰۳
  ۰.۲ درصد نمک اسیدهای ارگانیک: (مالیک، لاکتیک، اسید سولفوریک، سیتریک و تارتاریک)
تقریبا همه عناصر طبیعی شناخته شده: (کروم، کلر، آهن، فسفر، منیزیم، منگنز، فسفر، سلنیوم، سیلیس، سدیم، روی، کلسیم، مس، گوگرد، پتاسیم)
آنزیم ها: موادی که به طور قابل توجهی، در مقادیر بسیار کوچک به فرآیند متابولیسم سرعت می بخشند.
در مقادیر بسیار کم ویتامین های: (B۱,B۲,B۳,B۵,B۶,H,K,C,E,PP,Provitamin A)
پلی فنل ها: پلی فنل های اصلی، فلاونوئیدها هستند (مابقی عبارت اند از: اسید های کافئیک، پروتوکاتکوئیک، ولنلیک و گالیک)
آب: محتوای آب متعارف ۱۶ تا ۱۸ درصد است.
عسل جمع آوری شده از گیاهان مختلف در عطر، طعم و همچنین در ترکیبات آن متفاوت است. محتویات ویتامین های آن با افزایش میزان گرده در آن افزایش می یابد. مشخص شده است که ویتامین های موجود در سبزیجات، میوه ها و سایر محصولات، به طور مداوم در طول ذخیره سازی کاهش می یابد. البته این موضوع شامل عسل نمی شود در واقع ویتامین ها و سایر عناصر موجود در آن کاملا ذخیره می شوند.

ویژگی های عسل

 چسبندگی عسل:
عسل تازه استخراج شده مایع چسبناکی است که میزان چسبندگی آن به مواد موجود و میزان آب موجود در آن مرتبط می باشد.

غلظت:
“عسل رقیق بد است؛ عسل غلیظ خوب است”. این هم از باورهای غلطی است که باید اصلاح شود. رقیق یا غلیظ بودن عسل بستگی به دو عامل دارد. اول: بستگی به میزان آبی است که در عسل وجود دارد. دوم: درجه حرارت محیطی که عسل در آن قرار دارد. در تابسان عسل کمتر کِش می آید، در زمستان بیشتر. علت این است که بر اثر حرارت عسل شُل می شود و بر اثر برودت خودش را جمع می کند.

رطوبت عسل :
درصد رطوبت عسل به عواملی که در فرآیند تولید عسل دخالت دارند بستگی دارد. این عوامل عبارت اند از: شرایط آب و هوایی و رطوبت اصلی شهد. مقدار رطوبت عسل پس از برداشت از کندو و استخراج آن در نتیجه شرایط ذخیره سازی ممکن است تغییر کند. مقدار رطوبت یکی از مهم ترین خصوصیات عسل است که کیفیت نگهداری، شکرک زدن و غلظت آن را تحت تاثیر قرار می دهد.

کشش سطحی:
از آنجایی که کشش سطحی عسل پایین است، برای جذب رطوبت، ماده عالی محسوب می شود و منطقه ای که از آن تهیه شده، تعیین کننده کشش سطحی آن است.

رنگ عسل:
رنگ عسل دامنه ای گسترده از رنگ روشن تا زرد تیره یا سیاه است. اساسا رنگ های مختلفی از رنگ روشن با غلظت های مختلف همانند قند کارامل تا رنگ تجاری استاندارد بکار برده می شوند، تمام روش های جدید برای تعیین رنگ انگبین در زیر شرح داده شده است. رنگ نسبت به منطقه اصلی گیاه، تاریخ تولید و شرایط نگهداری فرق می کند اما شفافیت یا روشنی به مقدار ذرات معلقی هم چون گرده گیاه بستگی دارد. عسل هایی با رنگ زرد روشن، قرمز کم رنگ، رنگ شاه بلوطی، طوسی( اکالیپتوس) و سبز(شهد نباتی) وجود دارند، رنگ عسل کریستالیزه شده روشن تر می گردد چراکه بلور های گلوکز سفید هستند، همچنین گزارش شده بعضی از آن به سفیدی شیر هستند و در برخی منطقه های آفریقای شرقی عسل های کریستالی شده مرغوب یافت می شوند که تقریبا به سفیدی آب یعنی بی رنگ و در حالت مایع هستند.
آیا رنگ عسل اهمیت دارد؟
واقعیت این است که تصمیم گیری درباره عسل با توجه به رنگ آن اصلا صحیح نیست. البته رنگ عسل از جنبه تجاری و تعین شکل نهایی آن دارای اهمیت زیادی است، عسل تیره تر اغلب مصرف صنعتی دارد، در حالی که عسل های روشن تر برای استفاده مستقیم خرید و فرواثریش می شوند. متاسفانه در اکثر کشور هایی که برای آن بازار بزرگی وجود دارد رنگ عسل تعیین کننده میزان اولویتی است که خریدار برای محصول در نظر می گیرد، بنابراین تصمیم گیری درباره کیفیت کلی رنگ عسل به خودی خود مهم ترین عامل تعیین کننده قیمت عرضه و فروش کلی محصول در چنین کشورهایی محسوب می شود.

چوپر

چوپر

خواص مهم عسل

 ۱- خواص ضد باکتریایی
عسل دو اثر ضد باکتری دارد: 
اثر باکتریواستاتیک: بدین معنی که قادر است از تکثیر و رشد باکتری‌ها جلوگیری کند.
 اثر ضد باکتری: یعنی می تواند باکتری ها را نابود کند. خواص ضد باکتریایی عسل معمولاً در مقابل باکتری‌های گرم مثبت مشاهده شده است. تحقیقات اخیرِ انجام شده بر روی استافیلوکوکوس با کواگولاز منفی (مانند استافیلوکوکوس اپیدرمیدیس) اثربخشی عسل مراتع و عسل مانوکا را نیز نشان داده‌اند.
۲- خواص تغذیه ای
گفته می شود عسل به دلیل سهولت جذب بهتر و مقاومت در برابر کوفتگی ها مخصوصا در مورد فعالیت های فیزیکی، مقاومت خوبی را ایجاد می کند، همچنین باعث تقویت حافظه و کارایی بیشتر آن می شود، بنابراین چه افراد سالم و چه افراد بیمار برای بهبود هر نوع ضعف به ویژه در موارد هضم یا جذب غذا در بدن به آن نیاز دارند. به علاوه باعث افزایش رشد نوزادان، تثبیت مقدار کلسیم، درمان کم خونی و بی اشتهایی می گردد.

۳- دستگاه گوارش
گفته می شود که عسل هضم و جذب غذا را بهبود می بخشد و برای ناراحتی های مزمن و عفونی روده ها مثل یبوست، زخم اثنی العشر و ناراحتی های کبد مفید می باشد.

۴- سیستم تنفسی
در شرایط آب و هوایی معتدل و سرد، عسل بعنوان یک درمان طبیعی برای بسیاری از مشکلات از جمله: سرماخوردگی، ناراحتی ها و عفونت های دهان، گلو و برونشیت مفید بوده، به نظر می رسد خواص عسل غیر از خاصیت ضد باکتریایی، مربوط به اثر آرام بخشی و تسکین دهندگی آن می باشد.

۵- درمان مشکلات پوستی و زخم عسل
به علت ویژگی مرطوب کنندگی و درمانی، در ساخت کرم ها و مواد آرایشی کاربرد دارد. همچنین از آن در مصارف پزشکی با قرار دادن مستقیم آن بر روی زخم، درمان دردها و زخم های بالینی، زخم معده، زخم واریس و سوختگی یاد کرده اند. عسل به مقاومت بدن در برابر عفونت و ترمیم بافت کمک می کند و بهبود زخم را سرعت می بخشد. اگر پس از سوختگی به محل سوختگی مالیده شود، سطح تاول را محدود ساخته و به ترمیم پوست سرعت می بخشد.
۶- درمان ناراحتی های چشم
بر اساس موارد بالینی و تحقیقات انجام شده از اروپا، آسیا و آمریکای مرکزی، عسل آب مروارید چشم را مداوا می کند و باعث تسکین آن می شود. در صورتی که مستقیما در چشم ریخته شود، آماس ملتحمه و ناراحتی های مختلف قرنیه چشم را درمان می کند.
توجه: حتما قبل از مصرف عسل و ریختن آن در چشم خود با پزشک متخصص مشورت کنید.
۷- تاثیر بر بیماری دیابت
اغلب در مورد مناسب بودن عسل برای بیماری دیابت ادعاهایی شده است. این موضوع به دلیل مقدار قند موجود در آن است؛ اما بررسی کاتسیلامبورس و همکاران (۱۹۸۸) نشان می دهد مصرف عسل نبست به شکر منطقی تر است. تصور می شود عسل به عنوان عامل تقویتی در معالجه بیماری های خاص مثل خارش ها (تحریک ها)، عفونت های تنفسی، دردهای دهان و آب مروارید چشم مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین به عنوان غذای نیرو بخش برای جوانان، افراد مسن و دوران نقاهت بیماری و کشاورزان سخت کوش مورد استفاده قرار می گیرد.